Lato sprzyja aktywności fizycznej i niestety kontuzjom zarówno wśród dorosłych i dzieci. Bieganie, jazda na rowerze, hulajnodze, trekking czy sporty wodne zwiększają ryzyko, szczególnie urazów stawu kolanowego. Ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości kolana mogą wskazywać na uraz wymagający diagnostyki obrazowej. Sprawdź, kiedy wykonać USG, RTG lub rezonans magnetyczny (MR) kolana.

Dlaczego latem częściej dochodzi do urazów kolana?

Jedną z najczęstszych przyczyn letnich kontuzji kolana jest nagły powrót do aktywności fizycznej po wielu miesiącach prowadzenia siedzącego trybu życia. Na co dzień wiele osób spędza większość czasu przy biurku lub w samochodzie, przez co mięśnie, stawy i więzadła nie są odpowiednio przygotowane do intensywnego wysiłku.

Wraz z nadejściem cieplejszych miesięcy chętniej uprawiamy sporty na świeżym powietrzu. Bieganie,  tenis,  jazda na rowerze, trekking, nordic walking czy długie wycieczki po nierównym terenie znacząco zwiększają obciążenie stawów kolanowych. Szczególnie ryzykowne jest gwałtowne zwiększenie aktywności bez wcześniejszego przygotowania organizmu.

Osłabione mięśnie stabilizujące kolano oraz brak regularnego treningu mogą prowadzić do przeciążeń, mikrourazów i poważniejszych uszkodzeń struktur stawu. W efekcie pojawia się ból kolana po wysiłku, obrzęk, ograniczenie ruchomości, a nawet uczucie niestabilności podczas chodzenia.

Jakie są najczęstsze urazy stawu kolanowego? 

Dominującymi rozpoznaniami stawianymi przez ortopedów są stłuczenia kolana, skręcenie i naderwanie innych, nieokreślonych części kolana oraz inne wewnętrzne uszkodzenia stawu kolanowego. Za tymi rozpoznaniami mogą kryć się poważne uszkodzenia wewnętrzne kolana  wymagające pogłębionej diagnostyki obrazowej. Najczęściej są to:

• Uszkodzenie łąkotki często występuje podczas gwałtownych skrętów kolana, nagłej zmiany kierunku ruchu lub upadku. Charakterystycznymi objawami są ból po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie kolana, obrzęk oraz uczucie blokowania stawu.
• Urazy więzadeł kolana, zwłaszcza więzadła krzyżowego przedniego (ACL) i więzadeł pobocznych, mogą pojawić się podczas biegania, jazdy na rowerze, gier zespołowych czy górskich wędrówek. Objawami są silny ból, niestabilność stawu oraz trudności z obciążaniem nogi.
• Przeciążenia stawu kolanowego, określanych jako kolano biegacza, czyli zespół pasma biodrowo – piszczelowego. Problem ten dotyczy osób, które nagle zwiększają intensywność aktywności fizycznej. Ból zwykle pojawia się podczas biegania, schodzenia po schodach lub dłuższego marszu.
• Uszkodzenia chrząstki stawowej oraz stany zapalne ścięgien. Choć początkowo objawy mogą być niewielkie, nieleczone zmiany mogą prowadzić do przewlekłego bólu i ograniczenia sprawności.

Uraz kolana – od czego zacząć diagnostykę? 

W przypadku utrzymującego się bólu, obrzęku lub ograniczenia ruchomości kolana w pierwszej kolejności należy  skonsultować  się z lekarzem ortopedą, który na podstawie wywiadu i badania klinicznego może zlecić odpowiednią diagnostykę obrazową. W praktyce jednak czas oczekiwania na wizytę specjalistyczną bywa wydłużony, a dolegliwości mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie i aktywność fizyczną. W takiej sytuacji wykonanie badania obrazowego jeszcze przed konsultacją ortopedyczną może przyspieszyć proces diagnostyczny. Jednak równie często jest to zysk pozorny. To ortopeda po ocenie stanu klinicznego skieruje na badanie najbardziej przydatne w konkretnym przypadku. Co wbrew pozorom pozwoli nam zaoszczędzić czas i pieniądze. Wyniki badań, takich jak rezonans magnetyczny (MRI), USG czy RTG kolana, dostarczają lekarzowi cennych informacji na temat stanu łąkotek, więzadeł, chrząstki stawowej oraz struktur kostnych. Dzięki temu specjalista może szybciej postawić diagnozę, ocenić zakres uszkodzeń i zaproponować odpowiednie leczenie lub rehabilitację. Diagnostyka obrazowa jest odpowiedzią na pytania klinicysty.  

Badanie kliniczne i skrojona na miarę diagnostyka obrazowa,  a następnie leczenie i fizjoterapia to klucz do sukcesu. W CRK Wilanowska, mając dostęp do nowoczesnej diagnostyki wychodzimy tym zapotrzebowaniom naprzeciw.

Jakie badanie kolana wybrać?

USG kolana najlepiej sprawdza się w ocenie tkanek miękkich, wysięków, stanów zapalnych i powierzchownie położonych struktur. Jest badaniem bezpiecznym, niebolesnym  i daje wiele wskazówek diagnostycznych. Często nazywane jest jako „przedłużona ręka ortopedy w badaniu klinicznym”. 

RTG kolana jest podstawowym badaniem przy podejrzeniu złamania kości oraz zmian zwyrodnieniowych, gdzie jest badaniem pierwszego wyboru. Aby wykonać RTG kolana potrzebne jest skierowanie od lekarza. 

Rezonans magnetyczny (MRI) kolana pozwala najdokładniej ocenić łąkotki, więzadła, chrząstkę stawową,   mięśnie, ocenić stan szpiku ( wykluczyć obrzęk, złamania podchrzęstne), złamania zmęczeniowe, dlatego jest często badaniem z wyboru przy urazach sportowych i przewlekłym bólu kolana. Złoty standard diagnostyki urazów i przewlekłego bólu kolana.  Można je wykonać bez skierowania.

Poniżej najczęstsze objawy po urazie kolana i zalecane badania. 

Dlaczego szybka diagnostyka obrazowa po urazie kolana jest tak ważna?

W przypadku urazu kolana czas ma duże znaczenie. Wczesne wykonanie badań obrazowych pozwala szybciej ustalić przyczynę problemu i wdrożyć właściwe leczenie i rehabilitację. Rozpoznanie uszkodzeń na wczesnym etapie minimalizuje pogłębiania się uszkodzeń, przewlekłego bólu, nawracających obrzęków oraz przyspieszonego rozwoju zmian zwyrodnieniowych stawu. Szybka diagnostyka pozwala również uniknąć wielotygodniowego oczekiwania na kolejne etapy leczenia i rehabilitacji. Dzięki temu specjalista może ocenić zakres uszkodzeń, postawić bardziej precyzyjną diagnozę i zaproponować odpowiednią ścieżkę leczenia. Co daje szanse na szybki powrót do pełnej sprawności. 

Dlaczego nie warto bagatelizować urazu kolana?

Urazy kolana często są bagatelizowane, szczególnie przez osoby młode i aktywne fizycznie. Po skręceniu stawu, upadku czy przeciążeniu wielu pacjentów wraca do codziennych aktywności, gdy tylko ból nieco się zmniejszy. Brak wyraźnych objawów nie zawsze oznacza jednak, że kolano jest całkowicie zdrowe. Nieleczone uszkodzenia łąkotek, więzadeł czy chrząstki stawowej mogą przez długi czas nie dawać nasilonych dolegliwości, stopniowo jednak mogą prowadzić do dalszego niszczenia stawu. W konsekwencji po kilku lub kilkunastu latach mogą pojawić się przewlekły ból kolana, ograniczenie ruchomości, nawracające obrzęki oraz przedwczesne zmiany zwyrodnieniowe.

Wczesna diagnostyka obrazowa pozwala wykryć nawet niewielkie uszkodzenia, zanim doprowadzą one do trwałych zmian w stawie. Jest to szczególnie ważne u osób aktywnych sportowo, ponieważ odpowiednio wcześnie rozpoznany uraz zwiększa szanse na skuteczne leczenie, szybszy powrót do pełnej sprawności fizycznej i zmniejszenie ryzyka problemów z kolanem w przyszłości.

Uraz kolana u dziecka po sporcie lub zabawie – kiedy zgłosić się na diagnostykę?

Urazy kolana u dzieci należą do najczęstszych kontuzji wieku rozwojowego. Do uszkodzenia stawu kolanowego może dojść podczas jazdy na rowerze, gry w piłkę, treningów sportowych, zabawy na placu zabaw czy zwykłego upadku podczas biegania. W większości przypadków niewielkie stłuczenia nie powodują poważnych konsekwencji, jednak niektóre urazy wymagają dokładniejszej diagnostyki obrazowej. 

Rodzice powinni zwrócić szczególną uwagę na objawy takie jak:

• utrzymujący się ból kolana u dziecka, ból nocny,
• obrzęk, 
• ograniczenie ruchomości stawu, 
• utykanie, trudności z obciążaniem kończyny lub niechęć dziecka do chodzenia i aktywności fizycznej,
• uczucie przeskakiwania w kolanie, blokowanie stawu lub ból, który nie ustępuje po kilku dniach odpoczynku.

U dzieci niektóre urazy mogą dotyczyć nie tylko więzadeł, łąkotek czy chrząstki stawowej, ale również chrząstki wzrostowej, która odpowiada za prawidłowy rozwój kości. Z tego powodu nawet pozornie niegroźna kontuzja kolana powinna być poddana dokładnej ocenie obrazowej. Wczesne rozpoznanie uszkodzeń pozwala uniknąć powikłań, przewlekłych dolegliwości bólowych oraz problemów z prawidłowym funkcjonowaniem stawu w przyszłości.

U dzieci można wykonywać wszystkie badania obrazowe. W CRK Wilanowska wykonujemy  rezonans magnetyczny dzieci od 6 roku życia, a  RTG już od wczesnych miesięcy życia. 

Artykuł zweryfikowany pod względem merytorycznym przez lek. med. Ewę Jarkiewicz-Kochman.